NGƯỜI VIỄN ĐÔNG

Nơi chia sẻ và lưu giữ các bài viết của Nam Nguyen

NHỮNG NGƯỜI LÀM SÚNG BAZOOKA

Lời nói đầu: dựa theo nội dung của Hồi ký “Tưởng rằng đã quên” và phỏng vấn cuối cùng 10/1/2017 với cụ Lê Tâm – một trong những người cuối cùng là nhân chứng của lịch sử làm súng bazooka tại chiến trường Việt Nam thời chống Pháp tôi xin viết lại thành một câu chuyện thật đơn giản và dễ theo dõi. Vì đây là ý kiến của một cá nhân, có thể chưa đầy đủ và có thể mang tính chủ quan, bài viết này hoan nghênh mọi thông tin bổ sung, làm rõ của quý vị độc giả.

 

Nguyên lý hoạt động: súng không giật (SKZ) và bazooka thực ra là hai khái niệm khác nhau, một cái SKZ là súng nhẹ để bắn đạn hạng nặng (như đạn pháo chẳng hạn), một cái (Bazooka) là súng chống tăng do Mỹ đưa ra. Ở Việt Nam thời chiến tranh chống Pháp ta đã làm loại súng có cả hai đặc tính nói trên, chúng hoạt động dựa theo hai định luật vật lý sau:

-hiệu ứng nổ lõm Munroe: để tăng sức xuyên thủng của quả đạn người ta tập trung hiệu quả của năng lượng nổ sử dụng hiệu ứng Munroe (được khám phá từ 1792 !!!) -  hiệu ứng sẽ tập trung vào một điểm nên sức công phá cực lớn. Có mấy loại hình “lõm” được ứng dụng, và Mỹ đã ứng dụng đầu tiên cho lựu đạn năm 1880, cho bazooka chống tăng năm 1942 tại chiến trah thế giới 2, nhưng ở Bắc Phi.

-định luật “lực và phản lực bằng nhau” : Khi bắn thay vì toàn bộ khí sẽ đẩy viên đạn lên cho đến khi viên đạn ra khỏi nòng súng và tạo thành khí phản lực gây ra độ giật thì một lượng khí lớn sẽ thoát ra phía sau với áp lực gần tương đương với áp lực khí đẩy viên đạn ra khỏi nòng súng. Việc hai luồng phản lực ngược nhau và sức mạnh gần tương đương nhau sẽ tự triệt tiêu lẫn nhau làm giảm đến mức tối đa độ giật gây ra. SKZ nếu gọi chính xác thì phải là “súng ít giật” và khá nặng nề, thường có chân để gắn trên các xe cơ giới (ô tô, xe tăng). SKZ được Mỹ áp dụng lần đầu vào thời đại chiến thế giới lần thứ nhất, sau này rất nhiều nước sử dụng và ở đại chiến lần thứ hai chủ yếu để bắn đạn chống tăng.


 

Phải nói luôn là nguyên lý hoạt động của các loại súng này đã được tìm ra từ lâu rồi, do đó chẳng có người Việt Nam nào phát minh, sáng chế ra nó nữa. Kỹ sư Lê Tâm – một trong những người đã “làm” ra chúng cũng nhiều lần nhấn mạnh vấn đề này (và từ chính xác trong tiếng Pháp đó sẽ là “fabriquer”). Thời thế chiến 2 khắp nơi trên đất Pháp có thể đọc tạp chí về vũ khí với tên gọi “Jane” của Anh có đủ tất cả các thông số, hình vẽ, hướng dẫn để chế tác tàu thủy, xe tăng, các loại vũ khí mới... của tất cả các nước trong đó có cả của Liên Xô, Đức, Mỹ... chả thiếu cái gì, những điều này không thể và không là bí mật quốc gia gì nữa (mà làm sao giữ bí mật được nếu đối phương có đầy chiến lợi phẩm?). Tuy vậy từ việc “biết” cho đến việc “làm ra” được sản phẩm là cả một khoảng cách rất xa – ví dụ như ai cũng “biết” chiếc ô tô vận hành như thế nào, nhưng để “làm ra” được nó thì vô cùng phức tạp! Súng bazooka cũng vậy, tùy từng thời điểm và điều kiện, để mà “fabriquer” ra được một sản phẩm công nghệ cao như thế rất không đơn giản, và nó thể có có rất nhiều kiểu dáng, công dụng khác nhau - đó chính là công lao của “những người làm súng” Việt Nam.

 

Trước đại chiến lần thứ hai nhu cầu làm ra chúng chưa có, người ta thường tấn công xe tăng, xe bọc thép khá hiệu quả bằng “cocktail Molotov” hay gọi nôm na là chai xăng. Ngay tại Pháp quân chống Đức cũng hay thả chai xăng từ trên nhà cao xuống xe tăng phátxit trong thành phố – lại cộng thêm cả hiệu ứng gần như “đạn lõm” nữa! Ở Việt Nam khi kháng chiến chống Pháp nổ ra nhu cầu chế tạo bazooka xuất hiện rõ nét, và thế là việc “làm bazooka” liên quan chặt chẽ với những con người sau:

 

-kỹ sư Phạm Thành Lễ (sau được đặt tên là Trần Đại Nghĩa): quê ở Vĩnh Long, ông học xong trường Cầu Đường Paris, có một thời gian rất ngắn sang Đức để làm việc cho một xưởng vũ khí, sau đó Đức đầu hàng đồng minh, ông quay lại Pháp rồi về nước năm 1946 với một số trí thức khác theo lời kêu gọi của cụ Hồ. Lên chiến khu ông được phong hàm thiếu tướng và giao phụ trách Cục Quân giới, chính ông nghiên cứu để chế tạo rập khuôn súng bazooka Mỹ 100% - bởi vì lúc đó ta có mẫu súng và đạn bazooka của Mỹ. Người giúp ông về việc luyện kim là ông Võ Quý Huân – cũng là một trí thức từ Pháp về cùng đợt đó. Tuy có ra được sản phẩm nhưng sau một tai nạn cháy nổ, có hai công nhân quốc phòng hy sinh, ông Nghĩa đã được trên rút về tập trung quản lý, lãnh đạo nói chung.

 

-kỹ sư Nguyễn Trinh Tiếp: quê ở Thanh Hóa, chính ông là người phụ trách để làm ra “súng không giật” tại chiến khu miền Bắc - SKZ - thực ra cần gọi đúng là “súng ít giật”. Ông tuy chỉ được đào tạo trong nước nhưng là một người rất thông minh và được anh em cán bộ kỹ thuật quốc phòng đánh giá rất cao. SKZ  do ông chế tác vác vai được chứ súng kiểu Mỹ thường là đặt trên xe tăng, xe cơ giới. Kích thước to hơn cả súng Mỹ. SKZ của ông Tiếp ưu việt hơn mô hình súng Mỹ của ông Nghĩa nên được bộ đội sử dụng là chính tại miền Bắc. Nguyễn Trinh Tiếp sau này làm Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quân giới cho đến 1953, hòa bình lập lại thì chuyển sang làm về giao thông. Đáng tiếc là ông hy sinh khi làm nhiệm vụ năm 1967. Ngày nay vẫn còn giữ được mẫu SKZ làm theo mô hình ông tự vẽ ra (súng to hơn bazooka để bắn đạn to hơn). Có 2 bài viết kỹ lưỡng về ông Tiếp cho những người thích tìm hiểu lịch sử quân giới do các ông Đỗ Đức Dục và Hoàng Đình Phu viết sau này.

 

-kỹ sư Nguyễn Hy Hiền (quê ở Thừa Thiên-Huế, sau lấy tên Lê Tâm) là người phụ trách để làm ra súng bắn đạn SS (đạn to nhất-đường kính 58mm với mấy kiểu dáng SSA, SSB-50 trong khi đạn canông chỉ có đến cỡ 50) tại chiến trường miền Đông Nam Bộ. Ông đặt tên “SS” vì muốn lấy tên đó để làm quân Pháp khiếp vía (sau khi Pháp đã thua Đức tại chính đất châu Âu)! Thực ra đơn giản chỉ là “súng rừng Sác” thôi. Câu chuyện làm súng SS do chính ông Lê Tâm kể lại tóm tắt như sau: