NGƯỜI VIỄN ĐÔNG

Nơi chia sẻ và lưu giữ các bài viết của Nam Nguyen

CHUNG MỘT CHIẾN HÀO

Tôi tìm hiểu về quan hệ Cuaba-Việt Nam không được nhiều lắm, chủ yếu cũng qua sách báo truyền thông, nên nghe nhiều về việc Cuba đã viện trợ cho miền Bắc trong thời chiến tranh chống Mỹ chứ cũng ít nghe về việc Việt Nam có giúp gì Cuba không, ngoài việc viện trợ lương thực, máy tính...sau này. Sau khi đăng status về lãnh tụ Fidel tôi nhận được thông tin về người Việt Nam đã có công trạng đặc biệt cho việc vun đắp tình hữu nghị anh em giữa 2 dân tộc cách nhau đến nửa vòng trái đất- cụ cũng đã mất lâu rồi nhưng những thông tin, những bức ảnh quý giá này được gia đình cụ gìn giữ vô cùng...

Đó là cụ Hoàng Văn Lợi-một nhà cách mạng đúng với nghĩa cao đẹp nhất của tên gọi đó. Sinh năm 1911, ông sớm hoạt động cách mạng ở vùng đất cảng Hải Phòng, chức vụ của cụ ngày đó là “Trưởng ban ám sát xứ ủy Bắc Kỳ”. Bị lộ vì một vụ ám sát hụt một tên sỹ quan Pháp, cụ đã bị bắt và đầy ra Côn Đảo từ 1932, cụ đã ở nhà tù khủng khiếp đó cho đến khi Cách mạng tháng 8 thành công! Được trở về đất liền cụ cùng với các đồng chí trong tù như Trần Văn Giàu, Trần Bạch Đằng...lại tiếp tục sự nghiệp kháng chiến, cụ hoạt động tại miền Tây Nam Bộ, với chức vụ Xứ ủy khu 8. Sau 1954 ông được phân công về Bộ Ngoại giao, đã từng làm đại sứ tại một loạt nước XHCN anh em, trong đó có Cuba-ông là đại sứ đầu tiên (09/1/1961-1963).

Ông sang Cuba trong lúc tình hình quốc đảo này đang vô cùng căng thẳng. Mọi phương cách để có được tiếng nói chung với người khổng lồ hàng xóm USA đều không đạt mục đích - nội các mới của John Kennedy tiếp tục chính sách cũ quyết tâm tiêu diệt nhà nước non trẻ ở ngay cửa ngõ của nước Mỹ- cũng phải kể đến lobby chính trị của maphia Mỹ vốn đang vô cùng hận thù vì đánh mất nguồn thu béo bở tại thiên đường Caribe này. Kế hoạch tấn công vũ trang Cuba đang được Mỹ chuẩn bị, và đỉnh điểm của nó sẽ là “sự kiện Vịnh con lợn”
(https://vi.wikipedia.org/…/S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_V%E1%BB%…)

Phải nói là các bạn Cuba tin tưởng tuyệt đối ở những người bạn Việt Nam- những người vẫn đang cầm súng sau chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ. Đại sứ Lợi trở thành một chuyên gia quân sự để giúp chính phủ Cuba bằng những kinh nghiệm đã phải trả bằng xương máu ở chiến trường miền Nam. Ông trở thành một chiến hữu thân cận của chính Fidel Castro- đối với ông lãnh đạo Cuba không giữ bất cứ một bí mật gì. Và khi Cuba biết được “chiến dịch Zapata” (tên của chiến dịch “Vịnh con lợn” do CIA đặt) sắp nổ ra ông Lợi lại được mời để đóng vai trò “tư vấn quân sự”. Cái khó là chưa thể biết được thời gian chính xác khi nào chiến dịch nổ ra (chỉ biết là sắp lắm rồi) và vị trí của quân biệt kích sẽ đổ bộ. Bằng kinh nghiệm chiến đấu và suy nghĩ logic của mình đại sư Lợi phân tích: quân biệt kích dù có gốc Cuba, được huấn luyện tốt đến đâu thì cũng không thể hoạt động hiệu quả nếu không được sự hậu thuẫn của những thành phần phản động nằm vùng- vậy phải lập tức cách ly chúng dù có đông đến đâu. Ngay lập tức chính quyền Cuba cho tạm giữ hàng loạt phần tử khả nghi. Quả thật khi sự kiện “Vịnh con lợn” nổ ra thì quan biệt kích do CIA đào tạo đã mất phương hướng trên đất Cuba, một phần bị tiêu diệt, phần lớn còn lại bị bắt làm tù binh...Kế hoạch của CIA và Kennedy thất bại hoàn toàn.

Đây là chiến công rất lớn của đại sứ Hoàng Văn Lợi nhưng không phải duy nhất, trong 2 năm đó cụ đã sát cánh với các bạn Cuba trong quá trình bảo vệ cách mạng. Sau 1963 ông Lợi được Bác gọi về nước, làm Thứ trưởng Bộ Ngoại giao (Bộ trưởng Phạm Văn Đồng, sau là ông Xuân Thủy). Những nhà ngoại giao Việt Nam tại Cuba khác như các bác Ngô Mậu, Hà Văn Lâu, Nguyễn Đình Bin...vẫn tiếp tục phát huy mối quan hệ “thân tình tận đáy lòng” giữa hai chính phủ, hai dân tộc:
http://m.cand.com.vn/…/Nhiem-ky-Dai-su-than-tinh-tan-day-l…/ 
http://vietnamnet.vn/…/hoi-uc-cua-nguyen-thu-truong-tung-ph…

Tất nhiên khi Fidel Castro sang thăm Việt Nam lần đầu năm 1973 Thứ trưởng Lợi đã tháp tùng ông ở ngoài miền Bắc cũng như vào tận vùng giải phóng Quảng Trị. Cụ Lợi xin với thủ tướng Phạm Văn Đồng về nghỉ hưu năm 1978 với lý do sức khỏe (cụ bị viêm phổi và sốt rét kinh niên-hậu quả của những năm tháng ở chiến khu), và mất năm 1981 bởi bệnh chảy máu dạ dày - tàn tích của những năm dài trong nhà tù Côn Đảo. Do đó lần sau Fidel sang Việt Nam thì cụ Lợi-người bạn cũ của ông- đã không còn nữa. Sau này các bạn Cuba muốn dựng tượng cho ông, nhưng phía Việt Nam đã giải thích rằng ngoài tượng của chủ tịch Hồ Chí Minh thì vì nhiều lý do tế nhị không nên dựng tượng của các nhân vật khác nữa... Năm 2008 chính phủ Việt Nam truy tặng ông Hoàng Văn Lợi huân chương Hồ Chí Minh và có lẽ cho đến ngày nay các bạn Cuba vẫn nhớ tới người bạn Việt Nam đã chung lưng đấu cật từ thuở lập nước này!

Ảnh: 
-Fidel tại ĐSQ Việt Nam ở Havana- trong ảnh là đại sứu Lợi và phu nhân.
-chuyến thăm VN của Fidel Castro năm 1973


Ý kiến không được cho phép