NGƯỜI VIỄN ĐÔNG

Nơi chia sẻ và lưu giữ các bài viết của Nam Nguyen

VALSE TRONG BÀI HÁT VIỆT

(Vài lời phi lộ: Chia sẻ về âm nhạc vừa dễ vừa khó. Nhiều khi chỉ việc đưa vài clip hay hay lên, hay nói dăm câu ba điều về một bài hát xưa mà nhiều người hoài niệm, thế là nhiều người hưởng ứng, coi như mình là “thằng đánh máy” có thời gian ra ngồi chọn mấy link Youtube hộ cho người khác, bà con cũng quý mà cảm ơn ngồi lọc hộ, dăm trăm “like” ngay, tôi cũng thấy mát lòng đấy... Nhưng thế thì cũng dễ quá, và quả thật ai cũng có thể làm giống và tốt hơn như thế, còn tôi muốn “khó” hơn một chút nữa. Đã chót “chơi” FB thì phải công phu, tôi xác định là thế và những status về âm nhạc không phải là ngoại lệ. Vậy nếu có ai đã dõi theo những bài viết của tôi về âm nhạc thì xin ít quan tâm đến mấy cái link Youtube hộ với (nhất là sau một thời gian, nhiều người vào xem thì Youtube hay thay link ấy đi, các bạn có thể tự tìm link mới cho đúng bài hát đó với những người nhạc sỹ đó!). Nếu có cái đáng để ý thì chính là những phần viết dài dòng, hơi “lảm nhảm” của tôi về những kỷ niệm, những cảm xúc thật của người viết, những thông tin ngoài lề, những hiểu biết chắp vá, những đánh giá chủ quan của một kẻ ngoại đạo... Như một reality show, các bạn hãy thử cảm nhận theo cách cảm nhận của người viết là tôi, sẽ có nhiều điều các bạn thấy tương đồng (và cảm nhận đồng điệu với một người khác cũng là trải nghiệm lý thú đấy chứ?!) hoặc có những điểm các bạn cảm thấy sai lè, bất đồng chính kiến... cũng phải thôi, trong trường hợp này các bạn cũng có thể trao đổi với nhau, nêu ra chủ kiến của mình, và không thì ít nhất cũng nghe lại bản nhạc một lần chăm chú hơn! Không ít phải không nhỉ?
Một điều nữa: viết về nghệ thuật kiểu “chơi chơi” thế này hầu như không thể theo “kế hoạch” hay “yêu cầu”, ”đặt hàng” được, mà phải ấp ủ nó cho đến khi cảm hứng dâng đầy, thì lúc đó mới có thể viết ra được. Chẳng hạn “Jazz- nghệ thuật của sự hài hòa” hay “Nàng Laura bị cấm” tôi phải nghiền ngẫm trên dưới một năm, còn “Vì sao Tây không nghe nhạc ta” đã 2 năm nay rồi tôi vẫn còn chưa kết thúc để xóa nợ với một số bạn đọc. Lần này là lần đầu và có lẽ là cuối sẽ phá lệ, viết 3 bài liền về valse thì các bạn sẽ thấy “đuối dần” và status hôm nay sẽ bị thiệt thòi, mong các bạn lượng thứ cho!)
---

“Tình yêu – đó không chỉ là bản tango cuồng nhiệt của đam mê. Tình yêu đích thực đó là giai điệu của những trái tim cùng hòa nhịp, dưới tiếng điệu valse mượt mà và âu yếm...”. Chính vì thế mà tôi thích valse nhất trong các điệu nhảy – valse không đơn giản là con số khô khan ¾, là “Chát Chát Bùm” mà đối với tôi valse là điệu nhảy tưởng chừng đơn giản nhất nhưng cũng lại khó nhất. Không thể ăn mặc xấu mà nhảy valse đẹp được, hình tượng của những chếc váy dài quay tít và lướt nhẹ đã quá ăn sâu với điệu nhảy này, còn nếu lại có bài valse tuyệt vời nữa thì chả còn gì hơn thế:
https://www.youtube.com/watch?v=sF6lS3r1CUE

Lạc đề mất rồi, quay về những bài hát Việt với giai điệu valse thôi. Theo lịch sử âm nhạc Việt cận đại thì valse (cũng như một số vũ điệu tây phương khác) đã được nhạc sỹ sáng tác Việt biết tới và sử dụng thành thạo trước năm 1930. Thế nào là bài hát Việt có giai điệu valse hay? Theo ý kiến riêng tôi thì trừ những bài thực sự xuất sắc về phần nhạc (mà muốn biết thì cứ để ý xem người ta có hay chơi nhạc không lời của những bài hát ấy không thì biết!) còn lại những bài valse tương đối đơn giản nên ngay về hòa âm phối khí cũng ít có “đất” để thể hiện, mà chúng hay hay chỉ ở mức khá thôi phụ thuộc rất nhiều vào phần lời hát. Mà cái đó thì chỉ có cảm nhận và đánh giá thôi, mà muốn đánh giá tương đối khách quan thì lại nên bỏ qua bối cảnh của các bài hát đó: “địch”, “ta” “chiến khu”,mà hãy nghe chính tâm hồn bạn lên tiếng ... Sau đây là danh sách 18 bài hát Việt giai điệu valse hay nhất (theo ý kiến người viết):

1) Quê Em Miền Trung Du - Nguyễn Đức Toàn
Thái Thanh:
https://www.youtube.com/watch?v=ZflOTjbJTj4 
Hải Thoại độc tấu guitar:
http://mp3.zing.vn/…/Que-Em-Mien-Trung-Du-Hai…/ZW60WE9W.html

Tôi khá ”liều” khi đặt bài này vào vị trí số 1, nhưng xứng đáng! Thái Thanh hát rất hay, nhưng tôi tìm không ra những bản ghi hát tốp ca nữ tuyệt vời mà không thấy! Kỳ lạ là bài này chỉ có thể nữ hát (mới hay) được!
Quê em miền trung du, 
Đồng suối lúa xanh rờn...
Câu hát này đã theo chúng tôi từ tấm bé và có lẽ biết về “miền trung du” trước hết là qua bài hát kỳ diệu này!

2) Con Kênh Xanh Xanh – Ngô Huỳnh
Phương Nhung & Ái Vân :
https://www.youtube.com/watch?v=LmPVx5yhpJQ

Guitar độc tấu của chú Văn Vượng:
http://www.nhaccuatui.com/…/con-kenh-xanh-xanh-van-vuong.ya…

“Con kênh xanh xanh những chiều êm ả lướt trôi

Đêm đêm trăng lên theo dòng buồm căng gió xuôi.

Con kênh xanh xanh những mùa sen nở khắp nơi

Bao câu tơ duyên dạt dào tim ai thắm tươi...”

Lại một bài valse tuyệt vời cả về phần nhạc lẫn ca từ... (hồi bé chỉ băn khoăn mỗi “giã bàng” là gì, có phải ghè quả bàng ra lấy nhân để chén như bọn trẻ con chúng tôi không thôi?). Rất hay được trình diễn với hình thưc song ca hay tốp ca – lại cũng chỉ nữ mới hát được!

3) Mùa Xuân Đầu Tiên 
- 5 Dòng Kẻ: 
https://www.youtube.com/watch?v=q1jG9iGZayI 
-Hồng Nhung:
https://www.youtube.com/watch?v=2LRJR77Adyw

“Rồi dặt dìu mùa xuân theo én về 
Mùa bình thường mùa vui nay đã về 
mùa xuân mơ ước ấy đang đến đầu tiên 
Với khói bay trên sông, gà đang gáy trưa bên sông 
một trưa nắng cho bao tâm hồn. 
Rồi dặt dìu mùa xuân theo én về 
Người mẹ nhìn đàn con nay đã về 
Mùa xuân mơ ước ấy đang đến đầu tiên 
Nước mắt trên vai anh, giọt sưởi ấm đôi vai anh 
Niềm vui phút giây như đang long lanh. 
ôi giờ phút yêu quê hương làm sao trong xuân vui đầu tiên. 
ôi giờ phút trong tay anh đầu tiên một cuộc đời êm ấm. 
Từ đây người biết quê người 
Từ đây người biết thương người 
Từ đây người biết yêu người . 
Giờ dặt dìu mùa xuân theo én về 
Mùa bình thường, mùa vui nay đã về. 
Mùa xuân mơ ước ấy xưa có về đâu 
Với khói bay trên sông, gà đang gáy trưa bên sông 
Một trưa nắng thôi hôm nay mênh mông”.

Tôi đã rất lưỡng lự khi muốn đặt bài hát này vào vị trí số 1... Riêng phần lời đã tuyệt hảo! Ở vị trí thứ 3 có lẽ chỉ vì một chút thiếu vắng kỷ niệm tuổi thơ, một chút buồn... Văn Cao là bậc thầy về viết valse, và nếu không có mấy chục năm cụ không sáng tác nhạc thì chả biết chúng ta còn được hưởng những gì từ thiên tài ấy...

-Thanh Thúy: https://www.youtube.com/watch?v=Elb7_aKr4Aw

Lịch sử bài hát: http://www.baicadicungnamthang.net/…/mua-xuan-dau-tien-3604…

4) Ngày Mùa – Văn Cao:
Bích Liên (theo tôi thì chị đang giữ kỷ lục hát nhiều nhất trên radio miền Bắc):
https://www.youtube.com/watch?v=AqY0QMSAzB0 
Năm dòng kẻ:
https://www.youtube.com/watch?v=_k2E8O9yqyQ 
“Lúa, lúa vàng, đồng lúa bát ngát trời...” là hình ảnh đẹp nhất của bài hát này!

5) Nghìn Thu - Phạm Duy (còn có Giọt Mưa Trên Lá, Thà Như Giọt Mưa, Em Hiền Như Ma Soer...):

Thái Thanh: https://www.youtube.com/watch?v=DPWBWErAZ_w

Ý Lan: https://www.youtube.com/watch?v=jrtrpOz_M4w

“Em là cơn gió, anh là mây dài...” “Tình ta biến hóa trong từng sát na...”. Lời của bài hát cực hay, nhờ viết status này mà tôi mới để ý đến lời của bài hát này của Phạm Duy, tuyệt!

6) Nhạc Rừng – Hoàng Việt:
Hiền Thục ft Lê Cát Trọng Lý:
https://www.youtube.com/watch?v=ikNpw_cOPBg

Lại một bài hát điệu valse với lời gần như hoàn hảo!

Cố nghệ sỹ Quốc Hương:
https://www.youtube.com/watch?v=q3L_broCNik

Lứa chúng tôi còn may mắn được biết đến những tượng đài như Trần Khánh, Quốc Hương...

7) Hãy Yêu Nhau Đi – Trịnh Công Sơn (còn có Ướt Mi, Cuối Cùng Cho Một Tình Yêu, Tuổi Đá Buồn, Nhớ Mùa Thu Hà Nội, Để Gió Cuốn Đi, Cát Bụi...)

Khánh Ly: https://www.youtube.com/watch?v=zpL7nmmK0KE

“Hãy trao cho nhau muôn ngàn yêu dâú...Hãy nhìn vào mặt người lần cuối trong đời!” - một lời ca trác tuyệt! Có lẽ bài hát này của Trịnh càng ngày sẽ càng được hát nhiều hơn nữa!

Thanh Lam & Tùng Dương: https://www.youtube.com/watch?v=jK4ZqD_sKDs

8) Tình Em –Huy Du:
Quý Dương: https://www.youtube.com/watch?v=s9hm1ZqG1dI

“Khi chiếc lá xa cành/Lá không còn màu xanh...”. Một bài hát hay mà giờ ít khi ta còn nghe...

9) Bướm Hoa - nhạc Nguyễn Văn Thương, lời Kim Minh
Lê Dung:
https://www.youtube.com/watch?v=v_W24sg1ew0 
Thái Thanh:
https://www.youtube.com/watch?v=epqwgPmbDMw

10) Làng tôi – Văn Cao
Mỹ BÌnh - Diệu Thúy – đôi song ca nữ “vô đối” cho tới ngày nay
https://www.youtube.com/watch?v=5sae7V0s5Oc

Bài valse đầu đời học nhạc của rất nhiều cô cậu bé 6X-7X! “Làng tôi xanh bóng tre, từng tiếng chuông ban chiều, tiếng chuông nhà thờ ngân...”

Trung Kiên và tốp nữ: https://www.youtube.com/watch?v=S_kdRE3ZF5w

Bích Liên hát: 
https://www.youtube.com/watch?v=MQUF5PSQaXo

11) Làng Tôi - Hồ Bắc:
Thu Phương & Thanh Hoà: 
https://www.youtube.com/watch?v=gbg91dfKUCo

Còn đây l “Làng tôi sau lũy tre mờ xa...”

12) Nụ Cười Sơn Cước – Tô Hải

Lê Dung:
https://www.youtube.com/watch?v=axIvnbwZSLY

Khánh Ly:
https://www.youtube.com/watch?v=xSpDF8r-ukU

Bài rất hay nhưng có lẽ chỉ có những người lớp trước mới nhớ, chứ đến thế hệ 6X cũng ai biết...

13) Lời Gọi Chân Mây – Lê Uyên Phương
Lê Uyên Phương: https://www.youtube.com/watch?v=bVkYB2ORG20

Đôi uyên ương mà tôi rất thích này hát bài nào cũng hay, hoàn toàn ngẫu nhiên (và thực ra cũng rất đại diện đấy) họ chiếm vị trí 13 trong bảng xếp hạng thôi...

Khánh Ly: https://www.youtube.com/watch?v=zUgmBSWXWiU

14) Con Đường Có Lá Me Bay – Hoàng Hiệp

Nhã Phương: 
http://www.nhaccuatui.com/…/con-duong-co-la-me-bay-nha-phuo…

Quang Dũng:
https://www.youtube.com/watch?v=8XxI1cCQXHQ

Sau khi vào Sài Gòn tôi mới cảm nhận được thế nào là “lá me bay”, thời sau 1975 là cô Hồng Vân hát...

15) Paris Có Gì Lạ Không Em - Ngô Thụy Miên (còn có Niệm Khúc Cuối)

Vũ Khanh: https://www.youtube.com/watch?v=0rtMdWsoyGA

Lời rất đẹp! Và nhạc thì rất “Pháp”...

16) Bay Đi Cánh Chim Biển – Đức Huy 
Bằng Kiều: https://www.youtube.com/watch?v=z6-HDPRzUo0

17) Bài Không Tên Số 7 – Vũ Thành An 
Tuấn Ngọc: https://www.youtube.com/watch?v=9B3-uSxfcEw

18) Việt Nam Quê Hương Tôi – Đỗ Nhuận
https://www.youtube.com/watch?v=Lod6x-WovPs

Ngoài việc mỗi thời một “mốt” giai điệu để sáng tác thì ngày nay các nhạc sỹ trẻ ít sáng tác bài hát với giai điệu valse (mặc dù nó không khó) bởi lý do khá đơn giản rằng phần ca từ của bài hát valse đòi hỏi phải hay, cái này có lẽ quá sức đối với đa số nhạc sỹ trẻ, tiếc thay...!

GHI CHÚ:

Sau một ngày với những góp ý rất xây dựng của nhiều người, tôi xin lại "tái bút"

Thiếu nhi có những bài valse rất hay như “Tiến lên đoàn viên” của Phạm Tuyên hay “Mùa xuân này em nhớ Tây Nguyên” của Văn Tấn & Trần Quang Huy. “Trường làng tôi” của Phạm Trọng Cầu về phần nhạc rất chuẩn, phần lời lại hơi bị... quá hay và chỉn chu, tôi không biết liệu có em bé nào thuộc được bài hát này để một lúc nào đó vô thức mà hát lên không nữa, nên mạn phép các bạn không xếp vào bài xuất sắc.

Cũng như vậy về những bài người lớn, tất nhiên mỗi người mỗi ý, xin giải thích vì sao tôi xếp hạng 1-2-3 (mà bài 3 rất nhiều người muốn thấy ở vị trí số 1). “Mùa xuân đầu tiên” quá hay, còn tác giả Văn Cao là người tôi gọi là ông hoàng nhạc valse rồi nên xếp số 1 cũng chẳng sai. Tuy vậy tôi vẫn để số 3, chỉ vì lời của bài hát quá hàn lâm (và tất nhiên cũng quá hay) nhưng nó thua bài 1 và 2 ở độ lan tỏa – tôi đã thấy rất nhiều người lúc vui buồn bất chợt hát “con kênh xanh xanh những chiều êm ả nước trôi...” hay “quê em miền trung du, đồng quê lúa xanh rờn...” (có thể vì số 3 ra đời sau và khá chật vật nên thiệt thòi nữa!). Cũng với tiêu chí như vậy thì “Làng Tôi” của Hồ Bắc là bài hát rất tuyệt vời nhưng cả về lời, về nhạc đều không hơn “Làng Tôi” của Văn Cao, làm sao có thể xếp chiếu trên được?! Tôi nghe 2 “Làng Tôi” này có lẽ một trăm lần liên tục để đi đến kết luận chủ quan như vậy đấy! Về độ “quần chúng hóa” tất nhiên Làng Tôi của Văn Cao vượt xa tất cả mà xếp số 1 rồi!

Trần Hoàn có nhiều sáng tác valse khá hay, đáng tiếc không phải “gu” của tôi, bởi như tôi đã viết, viết nhạc valse không quá khó nên bài hát xuất sắc tức là ca từ tuyệt vời, nhưng ca từ kể cả “Mùa Xuân Nho Nhỏ” tôi nghe chả vào lắm, đừng nói đến chuyện hát! Mong các fan hâm mộ của bác này lượng thứ cho... Một số bài các bạn nghe tưởng không phải valse, tôi cũng mất công kiểm chứng, thực ra valse không chỉ nhịp ¾ đâu, mà còn 5/4, 6/8, 2/4... Rất bất ngờ là từ “van-xơ” đầu tiên được dùng đến là của nhà biên kịch nổi danh Friedrich Shiller (Đức) trong vở “Lão hà tiện”.

Và như nhiều người nhắc, tôi có quên vài nhạc phẩm valse tuyệt vời, nên xin bổ sung ở đây:

19) Ngàn Thu Áo Tím – Hoàng Trọng & Vĩnh Phúc

“Từ khi yêu anh em đã yêu màu tím...” hoàn hảo từ nhạc đến lời, đặc biệt là phần lời!

Lệ Thu: https://www.youtube.com/watch?v=5xnQVbcdLZw

Thanh Lan: https://www.youtube.com/watch?v=PAxyfwLHNAg

20) Xuân Và Tuổi Trẻ - La Hối

Thái Thanh: https://www.youtube.com/watch?v=fnPHio2Lf0A

Lý do quên chúng cũng rất “ngộ nghĩnh”: tôi chỉ được nghe chúng sau 1975 và vì nhạc valse quá hoàn hảo nên cứ ngỡ đây là nhạc phẩm nước ngoài được phổ lời Việt! Nếu có dịp làm lại danh sách này tôi xin xếp “Xuân Và Tuổi Trẻ” lên vị trí số 1, hoàn toàn xứng đáng! Thực ra vị trí nào của bảng xếp hạng cũng không bằng vị trí trong lòng người, hãy để 20 năm nữa rồi nhìn lại sẽ thấy đổi thay. Cũng rất ngẫu nhiên là giọng ca của Thái Thanh đã mở đầu rồi cũng lại đã khép lại câu chuyện valse trong bài hát Việt này...


Ý kiến không được cho phép