NGƯỜI VIỄN ĐÔNG

Nơi chia sẻ và lưu giữ các bài viết của Nam Nguyen

BÀI CA VỀ NHỮNG BUỔI TỐI NƯỚC NGA

Nước Nga mênh mông với thiên nhiên bao la làm cho con người như nhỏ bé lại, hòa mình vào cảnh vật xung quanh hơn, lắng nghe nội tâm của mình hơn, điều đó luôn cảm nhận được khi bạn ra khỏi những thành phố lớn ồn ã. Nhất là về đêm, khi đất trời hòa quyện, ánh trăng bàng bạc trôi theo dòng sông có những đôi thiên nga đang đùa vui, nơi ta vẫn nghe âm vang tiếng vọng của đất, tiếng rì rào như lời tâm sự của cỏ cây. Có lẽ các bạn đang liên tưởng ngay đến bài hát rất nổi tiếng “CHIỀU NGOẠI Ô MATXCƠVA”, và đúng thế đấy, nó là một trong những bài hát Nga hay nhất về “chiều”. Xin thưa lại một lần cho rõ, các thi sĩ nhà mình cứ gọi là chiều cho thơ mộng, chứ đấy là buổi tối hoàn toàn (còn với người Nga tối là lúc người ta đi ngủ), tuy vậy tối trời nhưng ít khi tối đen như “đêm ba mươi” như ở Việt Nam, kể cả không phải mùa hè khi mặt trời chỉ lặn rất muộn, mà vào những tối mùa đông hoàng hôn rất sớm thì bầu trời đêm vẫn như có một mảng sáng mờ mờ. Nhưng không sao, những bài hát “chiều Nga” đã từ lâu đi vào lòng người Việt, đã được “Việt hóa” lâu rồi và cũng khá hay, tiêu biểu là bài hát đó và “Chiều hải cảng” cũng rất hay và được người Việt hát nhiều. Hôm nay xin giới thiệu về hai bài hát “chiều Nga” mà có lẽ hay không kém nhưng lại ít người Việt biết hơn.

  

“TIẾNG CHUÔNG CHIỀU”

 

Тhơ của nhà thơ Alexander Kozlov từ 1828 – nó lại là bản lược dịch bài thơ của Thomas Moore “Those evening bells”. Nhạc có lẽ là dân gian, bởi chưa chứng minh được do nhạc sỹ trong Nga hay ngoài nước nào sáng tác.

 

Đã từ lâu thành bài hát cho sinh viên thanh nhạc của nhiều quốc gia:

https://www.youtube.com/watch?v=7HNnROU0n_o 

 

Thật sự mà nói thì người Việt ta hát chưa thể hiện được ra cái hồn Nga của bài hát, tuy vậy lời hát theo tôi được phổ tiếng Việt khá đạt:

 

“Ôi tiếng chuông chiều, rộn rã lòng tôi,

Đưa ta về với kỷ niệm xa xôi.

Yêu mến vô ngần, ngày tháng tuổi thơ,

Nơi ta đã sống miền quê xa xưa.

Nay đã qua rồi, ngày tháng tuổi xuân,

Vẳng nghe lần cuối nhạc chiều buông ngân.

Ôi biết bao người, giờ đã về đâu,

Cảnh xưa còn đó thời gian trôi mau....”


 

Đây có lẽ là một trong những bài thơ Nga hay nhất, mà trong thơ đã có nhạc, đã có tiếng ngân xa của chuông nhà thờ tại một miền quê Nga thanh vắng. Xin mời nghe hai nữ ca sỹ Nga

Jeanne Bitchevskaya (giọng ca country của Nga):

https://www.youtube.com/watch?v=UQN8YpTpxlI

 

Мaria Кapuro:

https://www.youtube.com/watch?v=fwxYL2i3i3g

 

Cũng như “Chiều ngoại ô Matxcơva” bài hát này không có điệp khúc, đúng hơn nó chỉ có điệp khúc thôi, một đi khúc tuyệt vời. Có lẽ nó là một trong những bài hát bắt buộc của sinh viên thanh nhạc chăng? Nước ngoài hát “Evening bells”, hay ví dụ tiếng Đức có từ rất lâu bài “Abendglocken” nhưng họ vẫn muốn hát tiếng Nga hơn – xin nghe giọng trầm “khủng” của Ronny Wielland :

https://www.youtube.com/watch?v=1oxqmF2172k 

 

Hay nhất có lẽ là bài hát live của ca sỹ chính trong ban nhạc Bạch Nga “Pesnhiary”. Nỗi lòng của người con xa quê, nghe tiếng ngân nga của chuông chiều mà nhớ lại những ngày tươi đẹp của thời niên thiếu...

https://www.youtube.com/watch?v=CqdgVU9Q8_I (theo tôi đây là bài hát Nga được hát hay nhất mọi thời đại!!!)

https://www.youtube.com/watch?v=PUDWOxAHaaQ

 

Dàn nhạc quân đội do Alexandrop chỉ huy:

https://www.youtube.com/watch?v=KadFlKTY6w0

  

Giai điệu này nhiều lần xuất hiện trong phim CCCP như “Cây thông đỏ” và “Chỉ có những ông già ra mặt trận” - những người ở miền bắc những năm 60-70 có lẽ đã được xem:

https://www.youtube.com/watch?v=Vgy527GO9oA

                                                             

Tự nhiên tôi liên tưởng đến hình ảnh rất đẹp và buồn “nghe tiếng cơm sôi cũng nhớ nhà” của thơ ca Việt! Quả thực khái niệm “chuông chiều” đã gắn chặt với nỗi nhớ quê hương trong văn học Nga, cũng là nhờ bài thơ và bài hát này!

........


“NHỮNG BUỔI TỐI Ở NGA MỚI SAY ĐẮM LÀM SAO”

 

https://www.youtube.com/watch?v=QDKZ8J3jzv8

 

Bài hát này không nhiều người Việt biết bởi vì nó mới ra đời đúng 20 năm trước. Nó kể về những buổi tối của nước Nga thời Sa Hoàng, với giới thượng lưu ngày đó suốt ngày yến tiệc, hoan ca... nhưng đó cũng chính là một phần của lịch sử dân tộc Nga vĩ đại.

 

“Những buổi tối ở Nga mới say đắm làm sao

Tình yêu, sâm-panh, chiều tà, đi dạo

Mùa hè đỏ rực và cuộc vui bất tận

Những buổi tối ở Nga mới say đắm làm sao

 

Vũ hội, người tình, kẻ hầu người hạ

Điệu valse Shubert và bánh Pháp thơm giòn

Tình yêu, sâm-panh, chiều tà, đi dạo

Những buổi tối ở Nga mới say đắm làm sao...

 

... Mặc tình yêu là trò chơi còn tất cả đều mộng ảo

Tình đôi ta khi xiết chặt vòng tay

Ta sẽ nhớ dù ở thế giới nào cũng vậy

Những buổi tối ở Nga mới say đắm làm sao...”

 

Bài hát này gắn chặt với tên tuổi ban nhạc “Đại bàng trắng”, và nó đã vang lên rồi lập tức được công chúng hân hoan đón nhận khi mới có bản đầu (từ khi còn chưa thành lập “Đại bàng trắng”): https://www.youtube.com/watch?v=tIIEgvTK5g0

 

Clip sau tả rõ hơn về đời sống quý tộc Nga (do Domogarov đóng):

https://www.youtube.com/watch?v=8gK__zLcqpY



Bài hát về những đêm hè ở Nga, khi bầu trời hoàng hôn vẫn chạng vạng đỏ, giới qu�� tộc thượng lưu vẫn quay cuồng trong hoan lạc nhưng trong sâu thẳm tâm hồn họ (và “trong đôi mắt xanh của nhà thơ” – như trong bài hát) vẫn thấy một nỗi buồn hiện hữu, rất đặc trưng cho tâm hồn Nga. Người Nga coi nhà thơ Pushkin là “mặt trời” của văn thơ v một phần của tâm hồn mỗi con người, bài hát này cũng vang lên trong bộ phim  “Trận đấu súng cuối cùng” về cuộc đời nhà thơ Pushkin (với vai diễn của Bezrukov): https://www.youtube.com/watch?v=PrWUGyI7RlM .

 

Đây có lẽ là bài hát Nga đằm thắm nhất, và hát hay nhất những bài hát này thì khó ai qua được giọng ca Malinin, có lẽ để tạo sự khác biệt anh hát live cao hơn hẳn so với original:

 https://www.youtube.com/watch?v=SoMr4j3FQn4


Quả là những buổi tối nước Nga rất đặc biệt, tâm hồn Nga bởi vậy mà có nét say đắm và buồn mang mác khác biệt với những sắc dân khác (bởi vậy mà họ uống vodka chứ không phải vì băng tuyết gì đâu nhé!). Và những người đã đến nước Nga nhớ về nó chính bởi những buổi chiều tối lãng đãng. Biết đâu sức mạnh của dân tộc họ cũng nằm ở nỗi buồn mang mác này...


PS. Nếu các bạn yêu nhạc quan tâm thì mình sẽ viết nốt về bài hát “chiều Nga” cuối cùng: “Chiều trên bến cảng”.


Xem và bình luận tại đây: https://www.facebook.com/namhhn/posts/1457623087632957 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ý kiến không được cho phép