NGƯỜI VIỄN ĐÔNG

Nơi chia sẻ và lưu giữ các bài viết của Nam Nguyen

MẶT TRỜI NƯỚC Ý CỦA TÔI


 

Với những bạn trẻ sinh “sau giải phóng” có lẽ cái tên Robertino chả nói lên điều gì nhưng đối với thế hệ trẻ con chúng tôi đó có lẽ là kỷ niệm ca nhạc đẹp nhất và khó thể nào quên. Vâng, cả miền bắc như mê đắm của giọng ca cậu bé Ý Robertino với một đĩa hát Liên Xô duy nhất được mang về với hơn chục bài, mà thậm chí cho đến hôm nay tôi vẫn nhớ hầu như tất cả. “Ave Maria”, “Jamaica”, “Trở về Suriento”, “Mama”... không hiểu sao hồi đó tôi thích nhất và hay nghe đi nghe lại bài hát vui nhộn “Con vẹt”... và lớn dần lên tôi mới dần thấy rằng trong số những bài hát tuyệt vời ấy thì bài hát hay nhất sẽ là “O sole mio” hay là “Mặt trời của tôi” – bài hát đặc trưng nhất cho dân tộc Italia!

https://www.youtube.com/watch?v=Fyi4Ylxmq3M

 

Cậu bé hát vô cùng chững chạc, giọng cao vút, nhưng quan trọng nhất là dù tuổi trẻ như vậy cậu hoàn toàn làm chủ được giọng ca, điều này vô cùng khó với trẻ em. Sau này tôi mới biết người ta nói “Robertino hát được cả khi thở” – đỉnh cao của thanh nhạc...

 

Robertino Loretti không nghi ngờ gì nữa là cậu bé Italy nổi danh nhất, từ nhỏ gia cảnh khó khăn đã phải vừa phụ việc giao hàng vừa hát trong mấy quán cà phê Ý xập xệ. Lúc 10 tuổi vô tình giọng ca trong trẻo này lại vẳng đến tai ông khách du lịch người Đan Mạch là producer có tên tuổi, và thế là nghiệp biểu diễn của ca sỹ nhí này bắt đầu – hôm ấy cậu cũng vô tình hát đúng “O sole mio”. Cậu bị “bóc lột” kha khá, thậm chí cả sau khi vỡ giọng rồi, cho đến 1973 đành phải dừng hẳn việc ca hát....

 

Sang năm bài hát đưa cậu lên sân khấu này sẽ tròn 120 tuổi. “O sole mio” là bài hát Ý được sáng tác bởi 2 tác giả người Neaples khi đang được một nhà quý tộc Nga mời làm khách tại Odessa (đế quốc Nga Sa hoàng thời đó), được công diễn lần đầu ở Sant-Peterburg và in lần đầu 3/1898. Xin nhớ rằng Neapel ở phái nam nước Ý, đó là nơi mà luôn có sự đối đầu bắc-nam kéo dài trong lịch sử. 7 thế kỷ liền vương quốc Neaples đối đầu với tất cả, trong đó có tòa thánh Vatican! Và kể cả khi đã về dưới đế chế Ý rồi thì ngôn ngữ là cái khác biệt đầu tiên và lớn nhất (và dễ hiểu là “O sole mio” chúng ta vẫn nghe đấy không phải là tiếng Ý đâu, mà là tiếng thổ ngữ vùng Neaples nhé!). Ngay trong tên bài hát cũng không nên nhầm là có sự cảm thán gì cả, chữ “O” ở đây đơn giản là tiết đầu tố cho “mặt trời” thôi! (O sole = the sun). Nếu người Ý xịn thì sẽ phải viết là “Il mio sole”...

 

Bài hát ra đời được ngay lập tức nhiều ca sỹ dùng để hát, nhất là opera – nó được mặc định coi là bài hát opera. Và hơn một thế kỷ này nó luôn được các ca sỹ opera lấy ra làm thước đo tài nghệ. Một trong những phần trình diễn hay nhất là sự hòa giọng khi đang ở đỉnh cao phong độ của “3 tenor”:

https://www.youtube.com/watch?v=ZvLZSgP0QMY

 

Lời bài hát (có thể coi là một dạng dân ca vùng miền ở Ý) có thể tóm tắt rằng: mặt trời tuy vô cùng xinh đẹp, huy hoàng nhưng tôi còn một mặt trời nữa, đó là gương mặt diễm lệ của người yêu...

 

O SOLE MIO

Ánh dương sáng chân trời

Ngàn tia nắng đang rạng ngời

Khi mây tối đã tan dần

Trời xuân thắm huy hoàng

 

Gió đưa hương thơm lành

Lòng chan chứa bao tâm tình

Ôi xinh đẹp xiết bao! Huy hoàng thay, ánh mặt trời !

 

Có ánh sáng tuyệt vời

Ấm áp hơn mặt trời

Đó chính là nụ cười của người tôi yêu !

 

Em hỡi

Vầng thái dương thân yêu

Với nụ cười tươi thắm tô cuộc đời.

 

Bài hát được coi là quốc ca không chính thức của Ý – hè 1920 ở Olympics dàn nhạc đánh mất bản nhạc quốc ca của Ý và họ đã chơi “O sole mio”. Dù có là bài hát được hát nhiều nhất suốt bấy nhiêu năm nhưng 2 tác giả của nó chả thể vì thế mà giàu, nhất là ông nhạc sỹ hoàng gia Paolo Tosti – một con bạc khát nước. Và việc gì phải đến đã đến – hai tác giả đành bán vội bản quyền hồi đó cho một vị thứ ba mà con cháu của người này vẫn nắm giữ bản quyền và thu tiền đều đặn cho đến ngày hôm nay! Với giá 25 lir...

 

Elvis Presley (gốc Ý) cũng rất thích bài hát này, và trước khi anh đi lính nghĩa vụ (sang châu Âu, ở Tây Đức) thì người ta viết bài hát tiếng Anh dành cho anh: “It`s now or never”. Anh đặc biệt thích bài hát này:

https://www.youtube.com/watch?v=QkMVscR5YOo

 

Bài hát này đa số được nam ca sỹ thể hiện thôi, và ngày nay sinh viên nhạc viện âm nhạc khoa thanh nhạc chắc đều hát được nó. Nhưng hát hay thì lại là một chuyện khác hẳn, vô cùng khó. Nó cũng hay được dùng làm “thước đo” tài nghệ của các nam ca sỹ! Xin giới thiệu một số cuộc “đối đầu” nảy lửa:

Pavarotti &Bryan Adams:

https://www.youtube.com/watch?v=5a0juQ0aeGI

 

Bryan Adams sau “bài học thanh nhạc” năm xưa đó có vẻ vẫn quyết tâm theo đuổi thanh nhạc lắm:

https://www.youtube.com/watch?v=7wwIWgxqEvI

 

“Cuộc đấu” Bochelli với Alexander Gradsky(Nga):

https://www.youtube.com/watch?v=ffB-Ch9YluA

 

Il Volo (của Ý):

https://www.youtube.com/watch?v=lw3c5d3aBSE

(So sánh với 3 “ông già” nhé: https://www.youtube.com/watch?v=HqmF-B2-3NA )

 

Cậu thanh niên Robertino ngày nào chỉ xa rời sân khấu độ 10 năm, sau đó lại tiếp tục sự nghiệp cầm ca của mình. Trái với những đồn đoán trong nước mình thì Robertino Loretti hát rất thành công, bán được nhiều đĩa và hầu như không bao giờ hát nhép. Đúng là hay nhưng không thể hay như hồi bé được nữa (ai không muốn mất “thần tượng” có lẽ không cần nghe đâu):

https://www.youtube.com/watch?v=cdtBWLDjqko

 

Phụ nữ rất khó để thể hiện bài hát này, có lẽ chỉ có Dalida là đã hát bài này, và rất hay:

https://www.youtube.com/watch?v=wj0Ap4yH_M4  

 



Người Neaples luôn kèn cựa với phía bắc Italy giàu có - “có cái gì hay ho người ta sẽ bảo là Ý đấy, còn cái gì xấu xa thì sẽ coi là của Neaples”. Nhưng một thứ phương nam luôn được bù đắp cho phần thua thiệt – đó là mặt trời rạng ngời. Và hơn hết, đó là nụ cười tuyệt vời của những cô gái Neaples... Và bài hát với giọng ca vàng của thế kỷ 20 Robertino Loretti – “O sole mio”:

https://www.youtube.com/watch?v=TtjcEW973xI

 

(Sưu tầm)

 

Xem và bình luận tại đây: https://www.facebook.com/namhhn/posts/1569978826397382 

 

 

Ý kiến không được cho phép