NGƯỜI VIỄN ĐÔNG

Nơi chia sẻ và lưu giữ các bài viết của Nam Nguyen

CÂY LIỄU XANH

Một trong những bài hát hay nhất mà người ta hay nhầm tưởng là “dân ca Nga” đó là bài “cây liễu” (Ивушка). Nhưng trong nhạc Nga có khá nhiều bài hát mang tên “cây liễu”, để tranh nhầm lẫn có lẽ phải gọi bài hát đó là “Cây liễu xanh nghiêng mình bên dòng sông”.

Không ai hát hơn được giọng hát dân ca lịch sử - nghệ sỹ nhân dân Lyudmila Zykina (1929-2009) – trong giọng ca của bà ta như thấy cả một dòng sông chảy lặng lờ với rặng liều rủ bóng bên bờ, trong một sáng bình minh:

https://www.youtube.com/watch?v=O4Doatdbe4k  

 


 

Nhạc sỹ Grigory Ponomarenko sinh ra ở Chernigov (1921, Ucraina) là người “nghe” được giai điệu tuyệt đẹp này một cách ngẫu nhiên khi đang ở nông thôn, ông lập tức nghĩ ra được lời rất hay cho điệp khúc:

 Ивушка зелёная, над рекой склонённая,

Ты скажи, скажи не тая, где любовь моя

(Nói đi em ta nghe, đừng giấu nhé!

Người yêu dấu nơi nao?)

 

Phần còn lại là sáng tác của nhà thơ, nhà văn đàn anh Vasily Alfyorov (1898, Samara – Nga). Mỗi người trong số họ đều sáng tác được rất nhiều tác phẩm, nhưng Ponomarenko nổi tiếng và tác phẩm được cả Liên bang yêu thích, còn Alfyorov chỉ là nhà văn cấp tỉnh... Tuy vậy trong đời ông đã có được “Cây liễu” – trở thành lời hát của toàn dân!

 

Người Việt Nam đã từ lâu yêu thích bài hát này, và bản dịch khá hay (tôi không rõ tên người dịch, có ba bốn bản dịch đều khá). Hát bè cũng chuẩn, nhưng thực sự về chất giọng Slavơ thì nghe thấm thía hơn nhiều:

https://www.nhaccuatui.com/bai-hat/cay-lieu-va.odrKBaSHI4N1.html

 

CÂY LIỄU

 

Vầng dương chiếu sáng muôn tia vàng nhè nhẹ tỏa sáng bên bờ,

Và hàng dương liễu mến yêu này làm ta dịu hết nỗi buồn.

Liễu thân yêu xanh xanh, dịu dàng, đứng bên sông nghiêng nghiêng nhẹ nhàng,

Nói đi em ta nghe, đừng e ấp, người yêu ta ở nơi nào.

 

Ngày nào dưới tán lá xanh này cùng người yêu dấu tâm tình,

Và lòng ta mãi không quên được lời sơn ca hát mỗi chiều.

Liễu thân yêu xanh xanh, dịu dàng, đứng bên sông nghiêng nghiêng nhẹ nhàng,

Nói đi em ta nghe, đừng e ấp, người yêu ta ở nơi nào.

 

Mà anh nay đã ra đi rồi chẳng còn mong sẽ quay về,

Đàn sơn ca hát khúc ca buồn gửi tình yêu đã xa rồi.

Liễu thân yêu xanh xanh, dịu dàng, đứng bên sông nghiêng nghiêng nhẹ nhàng,

Nói đi em ta nghe, đừng e ấp, người yêu ta ở nơi nào.

(Thanhxuan1974 dịch)

 



Nghệ sỹ nhân dân Nani Bragvadze hát khác hẳn nhưng cũng rất hay, đậm chất Gruzia:

https://www.youtube.com/watch?v=EV0HukPu-a0

 

Nhưng giai điệu đẹp như thế này khi hát song ca hay đồng ca hiệu ứng còn tuyệt hơn nữa (thường được đệm bởi đàn bayan – một thứ đàn gió kiểu Slavơ):

https://www.youtube.com/watch?v=7IcFsRZArFA

 

Hôm nay nhân ngày 27/7 chúng tôi đến thắp hương, đốt nến tại mộ của hai thầy trò phi công – liệt sỹ Yuri Poyarkov (Liên Xô cũ) và  Công Phương Thảo – những người đã hy sinh trên vùng trời Tam Đảo ngày 30/4/1971, thì vô cùng ngạc nhiên là vong linh đại úy Poyarkov lại muốn được nghe chính bài hát “Cây liễu” này:

https://www.youtube.com/watch?v=k4BI-1Mktds

 

Sau đó tôi mới hiểu, ông Poyarkov sinh ra tại Chernigov, cùng quê với nhạc sỹ Ponomarenko, và có lẽ lời hát này từ những năm 50-60 đã trở thành vô cùng thân thuộc với ông. Lời hát của nghệ sỹ Zykina đã đưa linh hồn ông về thăm lại quê hương xa nhớ...

 

ИВУШКА

Зорька золотая светит над рекой,

Ивушка родная, сердце успокой.

Ивушка зелёная, над рекой склонённая,

Ты скажи, скажи не тая, где любовь моя.

 

Были с милым встречи у твоих ветвей,

Пел нам каждый вечер песни соловей,

Ивушка зелёная, над рекой склонённая,

Ты скажи, скажи не тая, где любовь моя.

 

Но ушёл любимый, не вернётся вновь,

С песней соловьиной кончилась любовь.

Ивушка зелёная, над рекой склонённая,

Ты скажи, скажи не тая, где любовь моя.

Ты скажи, скажи не тая, где любовь моя.

 

https://www.youtube.com/watch?v=IbDX3qFYY40  

 

Và hai phi công có nhắc với chúng tôi: chưa có người đồng hương nào của ông Yuri Poyarkov tới thăm mộ ông! Có lẽ ở quê hương xa xôi chỉ có những cây liễu xanh bên bờ nước còn rì rầm gọi tên... Thôi cũng mong lời ca của Zykina đã làm nguôi ngoai được nỗi nhớ nhà của đại úy Poyarkov. Còn tôi, lần đực nghe "Cây liễu" hay nhất chắc là nghe tại mộ của hai liệt sỹ, dưới bầu trời Thái Nguyên...




Xem và bình luận tại đây: https://www.facebook.com/namhhn/posts/3275116789216902


Ý kiến không được cho phép